Stłuszczenie wątroby

Jeszcze do niedawna stłuszczenie wątroby kojarzone było z nadmiernym spożyciem alkoholu. Jednak już od 10% do 24% populacji cierpi na niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Oznacza to, że nie tylko pijący w nadmiarze powinni zainteresować się stanem swojego zdrowia. Nieleczone stłuszczenie może prowadzić bowiem do stanu zapalnego wątroby, a później do marskości, która może skończyć się zgonem.

Jaką rolę pełni wątroba w procesie trawienia?

Wątroba jest niezwykle ważnym gruczołem, który pełni w organizmie szereg różnorodnych funkcji. Przede wszystkim odpowiedzialna jest za formowanie, jak i wydzielanie żółci, która jest niezbędna do trawienia. Ponadto gromadzi i filtruje krew, która odpływa z przewodu pokarmowego. Dzięki temu wyłapuje szkodliwe związki chemiczne zawarte np. w alkoholu, czy lekach, które mogłyby się rozprzestrzeniać po naszym organizmie. Wychwytuje również niekorzystne produkty przemiany materii. Jest niezbędna do metabolizmu wielu składników takich jak białka, lipidy, cholesterol czy węglowodany. Stanowi magazyn wielu ważnych związków, takich jak: żelazo, witamina B12, czy glikogen, bez których organizm nie mógłby prawidłowo funkcjonować.

Czym jest stłuszczenie wątroby?

Stłuszczenie wątroby jest to choroba objawiająca się zmianami histologicznymi w wątrobie, która polega na gromadzeniu się tłuszczu w hepatocytach. Może ją powodować albo nadmiar spożywanego alkoholu, wówczas mamy do czynienia z alkoholowym stłuszczeniem wątroby lub też może wynikać jedynie z otyłości lub złych nawyków żywieniowych, wtedy mówimy o niealkoholowym stłuszczeniu wątroby (NAFLD).


Alkoholowe stłuszczenie wątroby

Alkoholowe stłuszczenie wątroby

Alkoholowe stłuszczenie wątroby może się pojawić już po kilkunastu dniach spożywania dużych ilości alkoholu. Określane jest jako proste, kiedy oprócz obecności wakuoli tłuszczowych nie dostrzega się nacieków zapalnych, czy śladów włóknienia. Jest możliwe do wyleczenia, jeśli tylko pacjent zrezygnuje z picia alkoholu lub znacznie zredukuje jego dawkę. Warto zapamiętać: regularne wypijanie od 60-80 g czystego alkoholu na dobę przez mężczyzn oraz 20-40 g przez kobiety ma już działanie heapatotoksyczne. Czasem wystarczy już jednorazowe wypicie 400 g czystego alkoholu, by w hepatocytach zaczęły się zbierać mniejsze lub większe wakuole tłuszczowe.

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby

W niealkoholowym stłuszczeniu wątroby mamy do czynienia z nadmiernym gromadzeniem się tłuszczu w komórkach wątrobowych. Czynnikiem, który powoduje taki stan rzeczy, jest tu jednak nie alkohol, ale zbyt duża masa ciała, brak aktywności fizycznej, złe odżywianie (pokarmy bogate w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe). Początkowa faza tej choroby może być odwracalna. Jednak jeśli pacjent nadal nie dba o dietę, dostateczną dawkę ruchu, jak również nadal gromadzi zbędne kilogramy, może doprowadzić do zapalenia śródzrazikowego, zwyrodnienia balonowatego hepatocytów, tak zwanego ciałka Mallory’ego oraz do włóknienia.

Diagnostyka stłuszczenia wątroby

Nie ma charakterystycznych badań laboratoryjnych, które pozwoliłyby rozpoznać tę chorobę. Jedną z nieprawidłowości, która może, ale nie musi, wskazywać na stłuszczenie wątroby jest 2-5-krotny wzrost aktywności AlAT (aminotransferazy alaninowej) i AspAT (aminotransferazy asparginianowej). Czasem wynik może być przekroczony nawet 10-krotnie. U części pacjentów (mniej niż 50 %) może wystąpić również 2-3-krotny wzrost ALP (fosfatazy zasadowej) oraz GGTP (gamma-glumylo-transpeptydazy). U niektórych osób chorujących na stłuszczenie wątroby można zaobserwować także zaburzenia białkowe, czy też hiperbillirubinemię.

Stłuszczenie wątroby rozpoznaje się przede wszystkim dzięki badaniu ultrasonograficznemu. Wykrywa ono powiększenie wątroby i cechy stłuszczenia wątroby. Jeśli dodatkowo, podczas wywiadu, lekarz zbierze informacje, że pacjent nie choruje na inne schorzenia wątroby i że w badaniu krwi stwierdzono podwyższony wynik AspAt oraz AlAT, wówczas może podejrzewać, że ma do czynienia ze stłuszczeniem wątroby. W zależności od tego, czy pacjent przyznaje się do nadmiernego spożycia alkoholu, rozpoznaje się albo alkoholowe lub niealkoholowe stłuszczenie wątroby.

Leczenie

W przypadku alkoholowego stłuszczenia wątroby konieczne jest odstawienie alkoholu lub redukcja jego spożycia. Istotne jest również obniżenie masy ciała (zarówno w alkoholowym i jak i niealkoholowym stłuszczeniu wątroby). Wiąże się to z wprowadzeniem np. niskoenergetycznej diety. Dieta ta powinna być bogata w składniki odżywcze wspomagające regenerację wątroby, a mianowicie antyoksydanty, jak również nienasycone kwasy tłuszczowe. Jak jeszcze leczyć stłuszczoną wątrobę? Kliknij i dowiedz się więcej.

Źródło:
  1. Szymczak A, et al. Alkoholowa choroba wątroby w praktyce lekarskiej, praca zbiorowa, „Medycyna ogólna i nauki o zdrowiu” 2011;17(3):148-154